پایگاه خبری موج سینما – فرا رسیدن سالروز تولد مسعود کیمیایی هر سال این واقعیت را به ما یادآوری می کند که سینمای ایران روی چه شالوده های اصیل و بی بدیلی بنا نهاده شده است. هشتاد و سه سالگی کیمیایی بهانه ای شد تا به پاس سالها تلاش او در عرصه سینما به بخشی از فعالیت هنری او بپردازیم.
مسعود کیمیایی متولد ۷ مرداد ۱۳۲۰ در تهران و علاوه بر فعالیت سینمایی، نوشتن رمان و شعر را نیز تجربه کرده است.
کیمیایی از چهرههای برجسته سینمای ایران به شمار میرود. حرفه فيلمسازی را با دستياری ساموئل خاچيكيان در فيلم «خداحافظ تهران» آغاز كرد. او نخستين تجربه حرفه ای خود را در فيلم «بيگانه بيا» آموخت. مسعود کیمیایی را کارگردانی مؤلف و مؤثر دانستهاند که در شکلگیری بدنه اصلی سینما در ایران نقشی مهم داشته است.
مسعود کیمیایی به همراه داریوش مهرجویی، ناصر تقوایی، بهرام بیضایی، علی حاتمی و چند فیلمساز دیگر از آغازگران دوره موج نو سینمای ایران شناخته شدند.
موج نو در سینمای ایران با نمایش دو فیلم «گاو» ساخته داریوش مهرجویی و فیلم «قیصر» به کارگردانی مسعود کیمیایی در سال ۱۳۴۸ به طور رسمی آغاز شد. فیلم «گاو» که برداشتی از داستان «عزاداران بیل» نوشته غلام حسین ساعدی بود، سینمای هنری ایران را قوام داد و فیلم «قیصر» که برای نخستین بار کاراکتر یک ضد قهرمان را به سینمای ایران آورد که بر شکل روایی فیلم های تجاری پس از خود تاثیر فراوان و آشکار گذاشت.
فیلمهای مسعود کیمیایی با تم پایبند به باورها و ارزشهای انسانی از جایگاه یک فیلمساز جامعهگرا ساخته شدهاند. تمی که با گذشت زمان در نگاه برخی از بین رفته یا کمرنگ شده است. مسعود کیمیایی از جوانمردی، غیرت و رفاقت تا سر حد مرگ قصه میگوید و قهرمانانش را با این صفات در بستر جامعهٔ امروزی با مشکلات سیاسی و اجتماعی درگیر میکند تا از ارزشهای خود دفاع کنند. ارزشهایی که مردم عامهپسند دوستشان دارند.
بخش مهمی از جذابیت فیلمهای مسعود کیمیایی در آفرینش شخصیت قهرمان است. قهرمانی که در دل اجتماع مبارزه میکند تا جهانِ خواستهٔ خود را بسازد.
به لحاظ ساختاری، سینمای کیمیایی از سه عنصر عمده موسیقی، دیالوگها و ارتباط انسانی – عاطفی کاراکترهای آن بهره میگیرد.
یکی از بارزترین توانایی کیمیایی در دیالوگ نویسی است. او زبان عامیانه کوچه و بازار را به خوبی می شناسد. در نوشتن دیالوگها، مونولوگهای خاص و ایجاد ضرباهنگ مناسب برای ادای آنها مهارت زیادی دارد. دیالوگهایی که برای خیلی ها خاطره ساخت و آنها را عاشق سینما کرد.
علی حاتمی و مسعود کیمیایی را باید خالق بخش عمدهای از مشهورترین دیالوگهای تاریخ سینمای ایران دانست. میتوان گفت پیام قهرمانان فیلمهای کیمیایی در چند دیالوگ مهم و منحصر به فرد در لابلای فیلم آشکار میشود. پیامی که آرمانهای ناب ایرانی را به تصویر می کشد.
وی در مورد دوران نسل خود گفته: دوران نسل ما، دوران پراضطرابی بود که این اضطراب به نسل ما لطمه زد. این اضطراب از مشروطه تا حال با ماست. اما فراز و فرود داشتهاست. هنرمندی که در جامعهای مضطرب زندگی کند، قطعاً مضطرب است. او از آن اضطراب سهم گرفتهاست. نتیجتاً اثرش هم اثر مضطربی است.
چه طرفدار سینمایش باشیم و چه با شخصیت ها و فیلم هایش ارتباطی نداشته باشیم، چیزی از محبوبیت و جایگاهش کم نمی شود. فارغ از فراز و نشیب هایش، کیمیایی فیلمنامه نویس قهار و هم سینماگر سرشناس و متفکری است. هر چند مدتهاست که فیلم نمی سازد اما در فهرست کارگردان های کاربلد سینمای ایران نام مسعود کیمیایی همچنان می درخشد.
خبرنگار: مهتاب نصرت آبادی
